Stand van zaken Wet Normalisering Ambtenaren

Wat hebben dinosaurussen en ambtenaren met elkaar gemeen op 1 januari 2020? Dat ze allebei uitgestorven zijn! 1 januari 2020 gaat een spannende tijd worden voor medewerkers van de overheid. Vanaf dat moment zullen zij niet meer de bestuursrechtelijke ambtenarenstatus hebben, maar zal het ‘normale’ arbeidsrecht van toepassing zijn. Het doel van deze transitie is dat er één rechtsregime komt voor ambtenaren en werknemers. Dit heeft als gevolg dat er ruim 100 formele wetten moeten worden aangepast. Dit is veel werk. Daarnaast is een extra complicerende factor dat het ministerie van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk is voor de Wet Normalisering Rechtspositie van Ambtenaren. Het ministerie van Sociale Zaken is verantwoordelijk voor de nieuwe Wet Arbeid in Balans. Dit is het nieuwe arbeidsrecht dat waarschijnlijk ook op 1 januari 2020 geïmplementeerd gaat worden. Dan zijn twee stevige wetswijzigingen die met elkaar overeen moeten komen.

Na de Normalisering zijn er vier groepen te onderscheiden:

1. de “oude” ambtenaar: Politie, Defensie, deurwaarders, rechters, Burgemeester en Wethouders.
2. de “genormaliseerde” ambtenaar: rijksoverheid gemeente, provincies etc.
3. de “vertrek” ambtenaar: academische ziekenhuizen, universiteiten, bepaalde GGZ instellingen
4. de werknemer die ambtenaar wordt: ZBO’s

De normalisering wordt gerealiseerd door op 1 januari 2019 alle aanstellingen van rechtswege om te zetten in arbeidsovereenkomsten (artikel 14 WNRA). Oude besluiten blijven wel geldig en alle besluiten genomen voor 1 januari 2019 blijven geldig en zullen ook op de oude manier “uitbehandeld” worden. De transitie gebeurd als een “warme” overdracht, wat betekent dat alle oude arbeidsvoorwaarden worden meegenomen naar de nieuwe situatie.

De verschillende overheidssectoren zijn inmiddels ijverig aan de slag met het aanpassen van de rechtspositieregelingen naar CAO’s. Zo zijn het Rijk, provincies en de gemeentes keurig op schema en zijn de CAO’s bijna af. Het Waterschap heeft de CAO al klaar.

Sommige instanties hebben nog wel wat werk aan de winkel. Denk hierbij aan de Veiligheidsregio’s waar de Brandweer en in sommige gevallen ook de ambulancediensten onder vallen. De vrijwillige brandweer maakt het vraagstuk lastig. Immers zij krijgen geen loon maar een vergoeding. Ze verrichten uiteraard wel arbeid en er is ook sprake van een gezagsverhouding. Onder het arbeidsrecht zou er dus sprake zijn van een arbeidsovereenkomst. Het is de vraag of dit wenselijk is, omdat dit problemen veroorzaakt met de arbeidstijdenwet.  De veiligheidsregio heeft daarom uitstel tot 1 januari 2021 om met een CAO te komen.